Leeftijdswijzer
Hoe jonger, hoe minder scherm; jonge hersenen leren van echte mensen en echte dingen. Videobellen met opa en oma is de fijne uitzondering.
Onder de 2 jaar: liever helemaal geen scherm; videobellen met familie is prima. Van 2 tot 4 jaar houdt de Nederlandse richtlijn maximaal een half uur per dag aan, het liefst samen met jou. Peuters leren vooral van echt contact, spelen en bewegen; elk uur scherm is een uur dat daar niet aan wordt besteed.
Sámen kijken en benoemen wat je ziet ("kijk, een rode auto!") maakt van kijken een taalles. Kies rustige programma's met een langzaam tempo, gemaakt voor deze leeftijd; snelle flitsende filmpjes zijn voor peuterbreinen vooral overprikkeling.
Geen scherm tijdens het eten en niet in het uur voor het slapen. Gebruik het scherm niet standaard als kalmeringsmiddel bij elke boze bui: emoties leren hanteren is juist iets dat peuters moeten oefenen. En autoplay uit, zodat er niet eindeloos "nog eentje" volgt.
Elke ouder zet weleens een filmpje op om even te kunnen koken of douchen; dat is geen slecht ouderschap, dat is overleven. Het gaat om het patroon over de hele week, niet om die ene keer.
Een kind van zes en een kind van elf zitten allebei op de basisschool, maar hebben weinig gemeen. Kies het jaar van jouw kind voor concretere richtlijnen.
De eerste vier jaar zijn de drukste bouwjaren die een mensenbrein ooit meemaakt. Een peuter leert lopen, praten, wachten, delen en boos zijn zonder de wereld af te breken. Dat leren gebeurt bijna volledig via echte ervaringen: een blokkentoren die ómvalt, zand dat door je vingers loopt, een gezicht dat reageert op wat jij doet. Onderzoekers noemen dat laatste het video-tekort: een peuter die via een scherm een woord aangeboden krijgt, onthoudt het beduidend slechter dan wanneer een mens tegenover hem hetzelfde woord zegt. Een scherm geeft geen antwoord, en juist dat antwoord is waar het brein op deze leeftijd van leert.
Daar komt bij dat peuters het verschil tussen scherm en werkelijkheid nog niet scherp maken. Ze kunnen ook nog nauwelijks remmen: het deel van het brein dat "nu stoppen" regelt, is nog jarenlang in aanbouw. Als je peuter na een filmpje volledig ontploft, is dat dus geen brutaliteit maar precies wat je op deze leeftijd mag verwachten.
1. Het einde van het filmpje. Verreweg de grootste. Wat helpt: het einde voorspelbaar maken ("na dit liedje is het klaar"), en er iets fijns achteraan zetten in plaats van een leeg gat. Zet autoplay uit, zodat het apparaat het einde niet voor je verpest.
2. Het scherm als sussertje. Een tablet stopt een driftbui razendsnel, en juist daarom is het zo verleidelijk. Het probleem is niet die ene keer, maar dat een kind dat elke keer wordt afgeleid, nooit oefent met het zélf laten zakken van een grote emotie. Bewaar dit trucje voor de wachtkamer en de vliegreis.
3. Het restaurant en de supermarkt. Niemand wint hier iets met principes. Neem liever een stiftje, een boekje of een klein doosje speelgoed mee; die vullen dezelfde vijftien minuten en vragen geen afkicken achteraf.
Peuters slapen tussen de elf en veertien uur per etmaal, en die slaap is kwetsbaar. Het felle licht van een scherm remt de aanmaak van slaaphormoon, maar de inhoud is minstens zo bepalend: een opgewonden peuterbrein komt niet zomaar tot rust. Houd het laatste uur schermvrij en vul het met bad, voorlezen en kletsen. Zet geen scherm in de slaapkamer, ook niet "om in slaap te vallen"; die gewoonte is later moeilijk terug te draaien. Meer hierover in ons artikel over het schermvrije uur.
Rond het vierde jaar verandert er iets: je kind kan langer opletten, snapt eenvoudige spelregels en kan voor het eerst écht iets leren van een goed gemaakte app. De richtlijn verruimt dan naar maximaal een uur per dag. Tegelijk komt de vergelijking met vriendjes op gang ("Mees mag wel!"). Lees vooruit bij kleuters (4-6 jaar), en leg nu alvast de basis: zoek een paar apps uit waar je zelf achter staat (onze app-wijzer helpt) en zet jullie eerste afspraken op papier met het gratis Schermpact. Afspraken die er altijd al waren, voelen voor een kind als normaal; afspraken die je later invoert, voelen als afpakken.
De Nederlandse Richtlijn Gezond Schermgebruik houdt voor kinderen van 2 tot 4 jaar maximaal een half uur per dag aan, het liefst samen met een ouder. Onder de 2 jaar wordt schermgebruik afgeraden. Videobellen met familie telt niet mee: daarbij is er echte interactie, en dat is precies waar een peuterbrein wél van leert.
Er is geen bewijs dat een enkel filmpje schade aanricht. Het punt is dat baby's en dreumesen er niets van leren, terwijl schermtijd wel de dingen verdringt die ze op deze leeftijd hard nodig hebben: gezichten, stemmen, aanraking en bewegen. Daarom adviseert de richtlijn onder de 2 jaar geen scherm, met videobellen als uitzondering.
Dat is normaal: het rem-systeem in een peuterbrein is nog nauwelijks ontwikkeld. Maak het einde voorspelbaar ("nog één liedje, dan gaat hij uit"), zet autoplay uit en zorg dat er iets leuks ná komt in plaats van niets. Blijf rustig en houd de afspraak; toegeven aan de bui leert je peuter vooral dat huilen werkt.
Af en toe: prima, en het redt menig middag. Maak er alleen geen automatisme van, want dan wordt het scherm het enige antwoord op verveling. Een stiftje, een boekje of een klein doosje speelgoed vult dezelfde tijd en vraagt geen afkicken achteraf.
Voor kinderen onder de 4 valt er van een app weinig te leren wat ze niet sneller van jou leren. Wil je toch iets, kies dan rustige, reclamevrije apps zonder eindeloze beloningen, en doe ze samen. De vuistregel: als jij erbij zit en meepraat, is bijna alles zinvol; als je kind alleen tikt, is bijna niets het.
Liever niet. Onderzoek laat zien dat er in huizen met een tv op de achtergrond merkbaar minder tegen jonge kinderen gepraat wordt, en dat peuters daar geconcentreerder van gaan spelen als hij uitgaat. Zet hem aan als jullie ergens naar kijken, en anders uit.
Op korte termijn soms, op langere termijn zelden. Licht én inhoud houden het brein wakker, en het wordt snel een gewoonte die je zonder scherm niet meer los krijgt. Houd het laatste uur schermvrij en bouw een vast ritueel op: bad, pyjama, voorlezen, licht uit.
Bron: Richtlijn Gezond Schermgebruik (2025), opgesteld in opdracht van het ministerie van VWS: 0-2 jaar geen scherm, 2-4 jaar maximaal 30 minuten per dag. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2025/06/17/richtlijn-gezond-schermgebruik-2025 Schermslim vertaalt die adviezen naar iets bruikbaars; we doen geen medische uitspraken. Lees hoe we werken.