Gespreksstarter
Jullie hadden het zo mooi geregeld en toch is de afspraak geschonden. Dit gesprek bepaalt of het pact overeind blijft of stilletjes verdwijnt.
De telefoon lag toch boven, de tijd is ruim overschreden, of er is een app geïnstalleerd die niet mocht. Je voelt vooral teleurstelling, en de neiging om te zeggen dat het hele pact dan maar niet meer geldt. Dit is het moment waarop een afspraak zich bewijst of sneuvelt.
Begin hiermee
“De afspraak is niet gelukt, en voordat we het over de gevolgen hebben, wil ik van je weten waar hij precies knelde.”
Let op wat er níét staat: "je hebt je er niet aan gehouden". Door te zeggen dat de afspraak niet gelukt is, leg je het probleem bij de afspraak in plaats van bij je kind, en dat is vaak ook waar. Afspraken sneuvelen op de plek waar ze niet klopten: te weinig marge, een onmogelijk stopmoment, een regel die alleen voor je kind gold. Je kondigt wel meteen aan dat er gevolgen zijn, zodat het geen vrijbrief wordt.
“Ik wist wel dat dit zou gebeuren.”
Je zegt dat je nooit vertrouwen had. Dan is de afspraak van het begin af aan een toneelstukje geweest en is er niets meer om na te komen.
“Dan geldt het hele pact niet meer.”
Het hele bouwwerk opblazen voor één misstap leert je kind dat afspraken niets waard zijn. Precies het omgekeerde van wat je wilt.
“Je hebt mijn vertrouwen beschaamd.”
Zware woorden voor iets wat vaak gewoon een overtreding is. Schuld op deze schaal verlamt en maakt herstel moeilijker.
Ontkennen, kleiner maken of tegenaanval ("jij houdt je er ook niet aan") zijn allemaal normaal. Dat laatste kan waar zijn; geef het dan toe en neem je eigen consequentie, want dat is het krachtigste wat je in dit gesprek kunt doen. Klapt je kind dicht, dwing dan geen bekentenis af. Zeg wat je zag, benoem de afgesproken consequentie zonder erbovenop te gaan zitten, en voer hem gewoon uit. Rustig doorpakken is hier overtuigender dan boos worden. En begin niet over eerdere keren; één overtreding tegelijk.
Sluit af met de consequentie én een aanpassing, want een afspraak die drie keer sneuvelt is een verkeerde afspraak: "De consequentie is zoals afgesproken: morgen geen game-avond. En ik denk dat het stoppen om acht uur midden in een potje niet werkt, dus laten we het veranderen naar het laatste potje voor acht uur." Schrijf de nieuwe versie op, laat iedereen opnieuw tekenen, en zeg erbij dat dit hoort bij een afspraak die leeft.
Je kind vraagt om een eigen telefoon en jij vindt het te vroeg. Zo zeg je nee zonder dat het gesprek eindigt in een deur die dichtslaat.
Je wilt de schermtijd terugbrengen en weet dat het gaat botsen. Zo kondig je het aan zonder dat het als straf voelt.
De belangrijkste schermafspraak van allemaal is ook de meest omstreden. Zo voer je hem in zonder nachtelijke loopgravenoorlog.
Deze gespreksstarters zijn praktische hulp, geen therapie en geen diagnose. Maak je je zorgen over hoe je kind zich voelt, ga dan naar de huisarts of de jeugdverpleegkundige.